ويلهلم (گيوم) موربكي1
دومينيكي فلاندري، فيلسوف نوافلاطوني، مترجم يوناني به لاتيني (حدود 1215 ـ حدود 1286).
در حدود 1215، در موربك واقع در گرامون (فلاندر شرقي) زاده شد، توبهدهنده و پيشنماز بسياري از پاپها؛ در شوراي ليون 1273 ـ 1274 شركت داشت؛ اسقف اعظم قرنطه از 1278 تا هنگام مرگش، كه چندان پس از 1281 (حدود 1286؟) روي نداد. مشكل بتوان گفت چه مدت در يونان اقامت داشت؛ دست كم دو بار، در آن جا بود: پيش از 1266، و در 1280 ـ 1281. وي از 1266 تا 1278، اغلب اوقات را در ويتربو و اورويتو بود.
رسالهاي دربارهٴ علم رمل نوشت. ترجمههاي زير از او، يا تحت سرپرستي اوست و برخي به خواهش دوستش قديس توماي آكويني صورت گرفته است:
بقراط: تَقْدِمَةالمَعْرِفه.
ارسطو: ريطوريقا (1281)؛ سياست (1260)؛ تاريخ و پيدايش جانوران (1260)؛ مقالهٴ چهارم
كاينات جو. تدبير منزل (؟) مقالهٴ يازدهم مابعدالطبيعه. (ترجمهٴ ساير رسالههاي ارسطو را هم اصلاح كرد؛ از قبيل ساير مقالههاي
كاينات جو، مابعدالطبيعه، و أصنافالحيوان).
ارشميدس: كيفيت استخراج آبهاي زيرزميني. متن يوناني آن در دست نيست.
هرون: گفتار در انعكاس نور. او آن را به بطليموس نسبت داده است.
جالينوس: كتابالاٴغذية (1277).
اسكندر افروديسي: شرح كاينات جو (1260) و حاس و محسوس.
تميستيوس: شرح آنالوطيقاي اول و كتابالحيوان.
پروكلوس: مدخل الهيات (ويتربو 1268)، به خواهش قديس توما.
پروكلوس: شرح تيمايوس و پارمنيدس. دومي در هفت مقاله است و فقط دربارهٴ قضيهٴ اول.
ترجمهٴ لاتيني كاملتر از متن يوناني است. از اين دو شرح دست كم اولي به خواهش قديس توما صورت گرفته است.
فيلوپونوس (؟): شرح مقالهٴ سوم أصنافالحيوان (1268).
سيمپليكيوس: شرح كتابالسماء و العالم (1271)، و مقولات (1266)، و غيره.
ترجمههاي او تا حدود زيادي اصلاح و تهذيب ترجمههاي پيشين، با مراجعهٴ دقيق به متنهاي يوناني بود. راجر بيكن سخت بدو تاخته، ولي تحتاللفظيبودن اين ترجمهها كاملاً بيفايده نيست، چون از روي آنها ميتوان متن يوناني را بازشناخت.
ترجمهٴ سياست ارسطو، كه در 1260، به خواهش قديس توما صورت گرفت، متني را معرفي